Dit is ook de tijd dat ik ga merken dat ik geen deel meer uitmaak van het illustere gezelschap van 150 Kamerleden. Want het reces is – behoudens werkbezoeken – verder tamelijk rustig. Dus mis ik ook nog niet zoveel. Maar eind augustus begint normaliter weer de tijd van inlezen, de ‘harde schijf’ in het hoofd defragmenteren, ofwel: je warm lopen voor het nieuwe vergaderseizoen. Elk nadeel heb zijn voordeel; vanwege die ingewikkelde formatie moesten de Kamerleden regelmatig in Den Haag zijn, de afgelopen weken. Daar had ik geen last van. Maar is ik mis het wel!

Over de formatie valt veel te zeggen, maar ik ga me beperken. Er wordt al te vaak door te veel mensen te veel gezegd en geschreven. Het meest stoor ik me aan de zogenaamde ‘prominenten’, of zij die daarvoor menen te kunnen doorgaan. Al dan niet bekende Nederlanders die elkaar in de krant via ingezonden brieven en opiniestukken bestoken met meningen. Of die een zodanig ego hebben dat ze een uitnodiging van Nova of Knevel en Van den Brink niet kunnen weigeren en met opgeheven vingertje het CDA en Nederland nog één keer waarschuwen. Henk Bleker zei het terecht: ‘Het begint een beetje irritant te worden’. Een beetje onderkoeld, maar de boodschap was duidelijk. Veel waardering voor de ‘oude garde’ maar blijkbaar kan niet iedereen wennen aan het feit dat de actieve rol is uitgespeeld en enige terughoudendheid ten opzichte van de actualiteit op zijn plaats is.

De kiezer, dat zijn wij allemaal, heeft Nederland opgezadeld met een chaotisch ogend politiek landschap. Verschillende richtingen en combinaties zijn in de formatie onderzocht en in ieder geval voorlopig op een dood spoor beland. Mede als gevolg daarvan wordt nu de lijn VVD-CDA met gedoogsteun van PVV bekeken. Dat lijkt me in volgorde gezien en kijkend naar de verkiezingsuitslag niet zo bijzonder. Maxime Verhagen en Henk Bleker (die natuurlijk over de schouder van Maxime meekijkt) weten donders goed waar het CDA voor staat. Feit is wel dat massa’s kiezers die voorheen keurig op de PvdA, CDA of VVD stemden, nu hebben gekozen voor de PVV. Dat feit kun je niet zomaar terzijde schuiven. Ze geven daarmee uiting aan een stuk onvrede. De discussie over immigratie en alles wat daarmee samenhangt, is de afgelopen 10 jaar steeds heftiger geworden en heeft grimmige vormen aangenomen. De PVV vaart op de golven van onvrede en maakt handig gebruik van het feit dat de ‘gevestigde’ partijen – en hun kabinetten - de laatste decennia de negatieve aspecten van de immigratie niet tijdig hebben onderkend en vervolgens geen kans zagen met oplossingen te komen. Voor de goede orde, veel dingen die Wilders zegt, zijn ook mij een gruwel. Maar de PVV nu terzijde schuiven staat mijns inziens ook een beetje gelijk aan ontkennen dat er de afgelopen 30-40 jaar dingen fout zijn gegaan. Daarnaast, ik vrees dat je, als je de PVV nu compleet negeert, er donder op kunt zeggen dat die partij bij de volgende verkiezingen nog meer zetels haalt. Ik wacht de uitkomst van de onderhandelingen rustig af.

Nu iedereen zo’n beetje van vakantie terug is, ga ik de komende weken eens wat telefoontjes plegen om te kijken of er voor mij nog wat zinvol werk te doen is. Een eerste klus van bescheiden omvang ligt inmiddels op mijn bordje. Het is een opdracht in de bemiddelingssfeer. Ik ga een kleine commissie voorzitten die moet proberen om een in een vereniging gerezen conflict op te lossen.